Start
 Powrót

 Słowo wstępne
 Wykaz skrótów
 Bibliografia

 Historia
 Parafia Beszowa
 Parafia Biechów
 Parafia Kargów
 Parafia Koniemłoty
 Parafia Kotuszów
 Parafia Książnice
 Parafia Kurozwęki
 Parafia Oleśnica
 Parafia Pacanów
 Parafia Staszów
 Parafia Stopnica
 Parafia Strzelce
 Parafia Szydłów
 Parafia Tuczępy
 Parafia Zborówek


         Kontakt

Leszek Belon

tel. (0-41) 378-77-18

Jarosław Banasik

tel. (0-41) 37-65-235
e-mail

Gimnazjum nr 1
w Pacanowie


tel. (0-41) 37-65-105
adres: Karska 3
          28-133 Pacanów
e-mail




     Źródła przekrojowe: MPV l s. 156 -r. 1326, s. 231 -r. 1327, s. 310 -r. 1328, s. 376 - r. 1335, s. 387 -r. 1336, s. 397-r. 1337; II s. 197 -r. 1346, s. 206 -r. 1347, s. 216 -r. 1348, s. 226 - r. 1349, s. 235 - r. 1350, s. 359, 382 - 1.1350-1351, s. 245 - r. 1351, s. 254 - r. 1352, 's. 262-r. 1353, s. 269 -r. 1354, s. 400 -l. 1354-1355, s. 277, 417-r. 1355, s. 285 -r. 1356, s. 293-r. 1357, s. 299 -r. 1358; Gromnicki, jw. s. 358 n. - l. 1328,1335,1346-1358, 1373-1374,1551-1558; LBD II s. 430, 441-443, 459; RC 1513 k. 41; RC 1527 k. 141 v; LR 1529s. 261 n.; RC 1539 k. 52; RC1561 k. 110v; wiz. 1565 s. 149 n.; RC 1577 k. 62; rej. pob. 1579s. 223 n.; wiz. 1598 k. 24v-27v; comp. 1598 k. 200v-201v; RC 1602 k. 66; RC 1608 k. 63; wiz. 1610 s. 249-254; wiz. 1618 k. 17v-20; wiz. 1618a k. 52v-53v; syn. 1621 s. 29; RC 1634 k. 57; wiz. 1635 k. 44-46; RC 1637 k. 55; RC 1643 s. 111; wiz. 1664 k. 240v-241v; wiz. 1711 k. 99-101 v; syn. 1711 s. 12; tab. 1748; Liczba głów żydowskich [...] r. 1765 s. 394; Zakony męskie w Polsce w 1772 roku tab. 61; wiz. 1783 s. 454-489; Spis ludności [...] z r. 1787 s. 45,103 n.
     Opracowania: Krasiński, jw. s. 199; Wiśniewski. Historyczny opis kościołów [...] w Stopnickiem s. 236-265; Wiśniewski. Rozwój s. 60-"62,148 n.

     l A. Pierwsza wzmianka o parafii pochodzi z r. 1326. Większy ośrodek kościelny istniał tu prawdopodobnie już w końcu XI w. 158 W r. 1421 biskup krakowski Wojciech Jastrzębiec utworzył, w porozumieniu z królem Władysławem Jagiełłą, prepo-zyturę. 159 W r. 1362 Kazimierz Wielki przeniósł miasto Stopnicę z prawa polskiego na prawo.średzkie. 160
     Patronat królewski.
     la. Stopnica. Klasztor reformatów ufundowali tu w r. 1633 Krzysztof z Tęczyna Ossoliński, wojewoda sandomierski, i jego żona Zofia z Wojnicza Ciszkowska. 161 Jest wzmiankowany w I. 1748, 1772, 1783. Wiz. 1783 lokalizuje klasztor na przedmieściu stopnickim; był w tym czasie murowany.
     l B. Źródła od czasów Długosza wymieniają stale jako należące do parafii następujące miejscowości: Białoborze, Czyżów, Dziesławice, Kłępie Dolne, Kłępie Górne 162, Kuchary, Mietel, Prusy, Skrobaczów, Smęgorzów, Stopnica, Suchowola (Maczkowa Wola), 163 Szklanów, Topola. Nadto występują (nie zawsze w kolejnych źródłach): Falęcin od czasów Długosza, 164 Folwarki, Kąty, Komodzienice od r. 1598, Pieczo-nogi w l. 1598-1635, 165 Wolica od r. 1598. 166
     l C. Ludność parafii ok. r. 1340 szacuje się na 1830 osób. W r. 1618 liczba osób (komunikujących?) wynosiła ponad 4000. 167 Do komunii wielkanocnej przystąpiło w r. 1664 _ 2 859 osób. Według tab. 1748: do spowiedzi wielkanocnej przystąpiły 1952 osoby; parafia liczyła osób dorosłych - mężczyzn 933, kobiet 948; dzieci - chłopców 286, dziewcząt 284; od r. 1747 włącznie ochrzczono 141 osób, udzielono ślubu 39 osobom, pochowano 42 osoby. W r. 1783 parafię zamieszkiwało 3150 rzymsko-katolików. W tymże roku do spowiedzi wielkanocnej przystąpiło 2912 osób. W r. 1782 zarejestrowano: chrztów 178, ślubów 28, pogrzebów 174. 168 W r. 1787 ludność katolicka parafii wynosiła 3662 osoby.
     I c. Stopnica. W r. 1772 konwent reformatów liczył 16 kapłanów, 5 kleryków i 6 braci.
     l D. Kazimierz Wielki wzniósł w r. 1349 169 kościół z ciosanego kamienia. 170 Wiz. 1610 wymienia kościół murowany z zakrystią. W r. 1748 odnotowano kościół kamienny z murowaną zakrystią. Wiz. 1783 informuje, że kościół dwukrotnie spłonął, lecz został odnowiony. W r. 1783 był sklepiony cegłą. Z powodu "starości" wzmocniono go w tym czasie żelaznymi ankrami. Od r. 1598 kościół określano jako konsekrowany. 171
     Wezwanie: św. św. Piotr i Paweł, znane od czasów Długosza.
     l d1. Stopnica. W 1.1748 i 1772 kościół reformatów nosił wezwanie Św. Marii Magdaleny. W r. 1783 znajdował się na przedmieściu stopnickim i w tym czasie miały się w nim znajdować relikwie świętych męczenników Magnusa, Honesta, Fausty i Konstancji, wyprowadzone (sic!) z Rzymu w r. 1689. 172
     l d2. Czyżów. Patrz l E2.
     l E1. Szklanów. Kaplica p. w. Św. Zofii wymieniana w wizytacjach od r. 1565. 173 W l. 1598, 1664 i 1748 stwierdzono, że jest murowana. W r. 1597 była konsekrowana. 174 W r. 1618 posiadała 3 konsekrowane ołtarze. Odprawiali w niej kapłani z kościoła parafialnego w pewne dni roku, 175 w r. 1748 6 razy w roku. Tab. 1748 określa kaplicę jako "ecclesia hospitalis" w rubryce "Capellae", natomiast w rubryce "Ecclesia hospitalis" stwierdzono, że takowego nie ma. W r. 1783 kaplica znajdowała się w stanie rozbiórki, nakazanej przez biskupa ordynariusza z powodu braku uposażenia.
     E2. Czyżów. W r. 1748 istniało tu oratorium prywatne u oo. kamedułów, przeznaczone na ich wyłączny użytek. W r. 1783 zostało określone jako kapliczka drewniana.
     l E3. Kłępie Górne. W r. 1748 istniało w tutejszym dworze prywatne oratorium obsługiwane przez oo. reformatów.
     l F. Stopnica. Od r. 1598, wzmiankowany szpital, który znajdował się w sąsiedztwie kościoła parafialnego. W r. 1748 był drewniany. W r. 1783 składał się z sieni, izby i komory. W 1.1618 i 1635 przebywało w nim 20 ubogich, w r. 1748 -12, w r. 1783 - 4.
     l G. Stopnica. Bractwo Różańca Świętego wzmiankowane przy kościele od r. 1610. Wiz. 1610 (s. 253) stwierdza, że jest "fundata et auctoritate ordinaria ordinata". Wiz. 1783 informuje o jego wprowadzeniu 24 VII 1699 r. W r. 1748 wzmiankowany promotor nieokreślonego bliżej bractwa.
     l H. Stopnica. Według Długosza Mateusz, biskup krakowski w l. 1143-1166, był przed objęciem stolicy biskupiej scholastykiem w Stopnicy. Erygujący prepozy-turę dokument z r. 1421 przewidywał istnienie przy kościele rektora szkoły. W l. 1513, 1527, 1598, 1608, 1618 wzmiankowano rektora szkoły, w r. 1664- bakałarza. W r. 1783 wizytator nakazał plebanowi utrzymywać zawsze przy kościele dyrektora szkoły dla uczenia dzieci. Dom dla rektora szkoły wymieniony w l. 1598, 1618. W l. 1618 i 1635 występują uczniowie.
     l J. W r. 1743 misje w parafii przeprowadzili misjonarze ze Stradomia w Krakowie,
     VC. W r. 1783 parafię zamieszkiwali tylko rzymskokatolicy.
     VD. Stopnica: Około r. 1556 Marcin Zborowski ufundował tu zbór ewangelicki, który znajdował się w domu starościńskim, w rynku. Upadł prawdopodobnie po śmierci kasztelana w r. 1565.
     VI C. Żydzi wzmiankowani w l. 1618, 1635, 1748. W ostatnio wymienionym roku było ich w parafii ok. 300. W r. 1765 kahał stopnicki liczył 563 osoby. W r. 1787 ludność żydowska w parafii wynosiła 250 osób.
     VI D. W r. 1748 w parafii była murowana synagoga.

158 158 Wiśniewski. Rozwój s. 60-62.
159 159 Wiśniewski. Historyczny opis kościołów [...] w Jędrzejowskiem s. 438-441.
160 160 Kod. Pol. t. 3 s. 277-279.
161 161 Błażkiewicz, jw. s. 116; W i et z, B o h m a n n, jw. 1.1 s. 225; Kań tak. Powstanie reformatów polskich s. 135.
162 162 Kłępie występują u Długosza pod nazwą Klyampicze. O tym, że chodzi tu o Kłępie świadczą późniejsze źródła. Wiz. 1610 (s. 254): Kłępice Dolne, Kłępice Górne.
163 163 W sprawie tożsamości: Suchawola = Maczkowa Wola patrz Wiśniewski. Rozwój s. 149 przyp. 551.
164 164 Nie występuje w 1.1579 i 1598.
165 165 Później występują w parafii Oleśnica.
166 166 Długosz wymienia również wieś Kików jako należącą do parafii w Stopnicy. Jest to najprawdopodobniej pomyłka. Patrz Wiśniewski. Rozwój s. 149 przyp. 551. Wiz. 1610 wymienia w parafii
Stopnica również Strzelce, zaliczając je w innym miejscu (s. 222) do parafii Oleśnica, w ramach której później stale występują.
167 167 "[...] parochiani vltra quatuor millia numerantur [...]" - Wiz. 1618a k. 53.
168 168 Wiz. 1783 s. 454.
169 169 Tab. 1748; wiz. 1783 s. 454. Tab. 1748 mówi o ufundowaniu kościoła, co niewątpliwie należy rozumieć jako zbudowanie go, gdyż parafia istniała już od dawna.
170 170 LBD II s. 441: "[...] lapide quadro fabricavit [...]". Por. wiz. 1783 s. 454.
171 171 Z wyjątkiem wiz. 1664.
172 172 Wiz. 1783 s. 457.
173 173 Z wyjątkiem wiz. 1635 i wiz. 1711.
174 174 Wiz. 1598 k. 27.
175 175 Wiz. 1598 k. 27; wiz. 1618 k. 19v; patrz też wiz. 1664 k. 241.


     
        Copyright © 2004 by Leszek Belon Wszystkie prawa zastrzeżone.                      Ostatnia aktualizacja strony      do góry
        Code'n design - Konrad Turczyński